समता प्रतिष्ठान, बीड यांनी सामाजिक प्रबोधन व महिला सक्षमीकरणाच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलत भारतरत्न कॉ. अरुणा आसफ अली सार्वजनिक वाचनालय स्थापन केले आहे. हे वाचनालय केवळ पुस्तकांचे संग्रहालय नसून, वाचन संस्कृतीच्या पुनरुज्जीवनाचा सामाजिक चळवळीचा केंद्रबिंदू आहे.
🎯 उपक्रमाचा मुख्य उद्देश
या वाचनालयाचा प्रमुख उद्देश म्हणजे महिला बचत गटातील महिलांमध्ये तसेच त्यांच्या मुला–मुलींमध्ये वाचनाची गोडी निर्माण करणे, चिंतनशील व प्रगल्भ विचारसरणी घडवणे आणि ज्ञानाधिष्ठित समाजनिर्मितीस हातभार लावणे हा आहे.
आजच्या माहिती व तंत्रज्ञानाच्या युगात तसेच सोशल मीडियाच्या अतिवापरामुळे मूलभूत वाचन संस्कृती हळूहळू लोप पावत चालली आहे. माहिती पटकन उपलब्ध होत असली तरी सखोल वाचन, विचार, विश्लेषण आणि मूल्याधिष्ठित ज्ञानाची जागा कमी होत आहे. या पार्श्वभूमीवर हे वाचनालय वाचन संस्कृतीचे महत्त्व अधोरेखित करते.
📖 वाचनाचे महत्त्व व सामाजिक परिणाम
पुस्तके आणि त्यांचे विश्व माणसाच्या ज्ञानाच्या कक्षा अधिक रूंद करतात. वाचनामुळे व्यक्तीचा सर्वांगीण विकास होतो. वैचारिक परिपक्वता, भाषिक समृद्धी, आत्मविश्वास, नैतिक मूल्ये आणि सामाजिक जाणीव वाढीस लागते. वाचनामुळे केवळ वैयक्तिकच नव्हे तर सांस्कृतिक, सामाजिक व बौद्धिक जीवनातही सकारात्मक व परिणामकारक बदल घडून येतात.
👩‍👩‍👧‍👦 महिलांनी महिलांसाठी चालवलेले वैशिष्ट्यपूर्ण वाचनालय
भारतरत्न कॉ. अरुणा आसफ अली सार्वजनिक वाचनालय हे एक वैशिष्ट्यपूर्ण उपक्रम असून, ते महिलांनी महिलांसाठी चालवलेले सार्वजनिक वाचनालय आहे. महिला बचत गटातील महिला स्वतः या वाचनालयाच्या व्यवस्थापनात, पुस्तक निवडीत व प्रसारात सक्रिय सहभाग घेतात. त्यामुळे महिलांमध्ये नेतृत्वगुण, जबाबदारीची जाणीव आणि सामूहिक सहभागाची भावना दृढ होते.
🔄 बचत गट बैठकीतून पुस्तकांची अदलाबदल
समता प्रतिष्ठानचे कार्यकर्ते नियमितपणे महिला बचत गटांच्या बैठकींना उपस्थित राहतात. या बैठकीदरम्यानच महिलांमध्ये पुस्तकांची अदलाबदल (Book Exchange) केली जाते. त्यामुळे वाचनालय केवळ एका जागेपुरते मर्यादित राहत नाही, तर ते प्रत्येक बचत गटाच्या बैठकीत पोहोचते. हा उपक्रम वाचन संस्कृतीला दैनंदिन जीवनाशी जोडणारा अभिनव प्रयोग आहे.
🌱 भविष्याचा दृष्टिकोन
समता प्रतिष्ठानचे उद्दिष्ट आहे की, या वाचनालयाच्या माध्यमातून
महिलांमध्ये नियमित वाचनाची सवय लागावी,
मुला–मुलींमध्ये पुस्तकांप्रती आकर्षण निर्माण व्हावे,
विचारशील, जबाबदार आणि सजग पिढी घडावी,
आणि समाजात ज्ञानाधिष्ठित परिवर्तन घडून यावे.
भारतरत्न कॉ. अरुणा आसफ अली सार्वजनिक वाचनालय हा उपक्रम समता प्रतिष्ठानच्या समता, शिक्षण व सक्षमीकरण या मूल्यांचा ठोस प्रत्यय देणारा असून, सामाजिक परिवर्तनाच्या दिशेने एक प्रेरणादायी पाऊल आहे.

या वाचनालयात कथा, कादंबरी, ललित, ऐतिहासिक, चरित्रग्रंथ, कविता संग्रह आदि स्वरूपाची सुमारे 1500 पुस्तके आहेत.

​

​